Στην ανοιξιάτικη φύση και τα γραφικά σοκάκια της Μάρπησσας, από τα πλέον ζωντανά κεφαλοχώρια της Πάρου, στήνονται κάθε χρόνο τη Μεγάλη Παρασκευή, τα σκηνικά με τις αναπαραστάσεις από τα Πάθη του Χριστού.
Εκατοντάδες ντόπιοι και επισκέπτες ακολουθούν τον Επιτάφιο, γύρω και μέσα στο χωριό. Στη διαδρομή γίνονται δώδεκα στάσεις, όσες και τα θέματα, που αναπαριστούν, εμπνευσμένοι από τα Θεία Πάθη. Κεντρικοί πρωταγωνιστές στην αναπαράσταση θα είναι τα παιδιά και οι έφηβοι. Σημειώνουμε ότι για κάθε παράσταση του Θείου δράματος χρειάζονται τουλάχιστον 10 με 15 άτομα.
Το έθιμο εμπνεύστηκε, το 1924, η δασκάλα του χωριού, Βασιλεία Καφούρου-Ασωνίτη. Από τότε έως σήμερα, με εξαίρεση τα χρόνια της κατοχής, το έθιμο τηρείται κάθε χρόνο. Οι κάτοικοι της Μάρπησσας, όχι μόνο διαφύλαξαν την ιδέα της αγαπημένης τους δασκάλας, αλλά και την εμπλούτισαν με επιπλέον θέματα και εκδηλώσεις, που κορυφώνονται την Κυριακή του Πάσχα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες παλαιότερων, στις αρχικές αναπαραστάσεις, που ήταν τέσσερις, συμμετείχαν μόνον κορίτσια. Σήμερα οι αναπαραστάσεις έχουν τριπλασιαστεί. Απαιτούνται πολλά άτομα. Έτσι ακόμη και παιδιά, που σπουδάζουν στην Αθήνα, κατεβαίνουν εκείνες τις ημέρες στο κεφαλοχώρι της Πάρου για να συμπληρωθούν οι ομάδες. Όλο το χωριό, με πρώτες τις γυναίκες του τοπικού συλλόγου, τους ξενοδόχους, τον Αγροτικό Συνεταιρισμό, τον αθλητικό σύλλογο Μαρπησσαϊκό και φυσικά την κοινότητα και την ΚΔΕΠΑΠ, συμμετέχουν στην προετοιμασία του εθίμου.
Όσοι βρεθούν στην Πάρο, αξίζει να παρακολουθήσουν την Ακολουθία του Επιταφίου στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Περίπου, σαράντα γυναίκες του χωριού συγκροτούν χορωδία για τα εγκώμια του επιτάφιου θρήνου. Μυροφόρες μέσα στον Ναό ραίνουν τον Επιτάφιο με αρώματα, ενώ από τον θόλο πέφτουν ροδοπέταλα. Μετά την έξοδο του Επιταφίου η πρώτη στάση γίνεται στο κέντρο του χωριού. Εδώ γίνεται η αναπαράσταση της Αναστάσεως του Λαζάρου. Ένας ψεύτικος βράχος παραπέμπει στον τάφο του Λαζάρου.
Ακολουθεί η είσοδος στα Ιεροσόλυμα. Ο Ιησούς πάνω σε γαϊδουράκι γίνεται δεκτός μετά βαΐων και κλάδων στην πόλη. Κοντά στο γήπεδο του χωριού γίνεται η αναπαράσταση της σκηνής της Μαρίας Μαγδαληνής που πλένει τα πόδια του Χριστού.
Λίγο παρακάτω είναι ο Μυστικός Δείπνος, αναπαράσταση που απαιτεί 13 άτομα να κάθονται γύρω από το τραπέζι.
Επόμενη στάση είναι η προσευχή στο όρος των ελαιών. Ο Ιησούς προσεύχεται κάτω από την ελιά και οι μαθητές του κοιμούνται πιο πέρα. Πάνω σε ένα μπαλκόνι ο Πόντιος Πιλάτος νίπτει τας χείρας του, ενώ τα πλήθη από κάτω ζητούν να σταυρωθεί ο Ιησούς. Στο ύψωμα, κοντά στους μύλους του χωριού, γίνεται η αναπαράσταση της ανάβασης στο Γολγοθά. Ο Χριστός με τον Σταυρό στους ώμους, ματωμένος από τον βούρδουλα των Ρωμαίων, ανεβαίνει για τη σταύρωση.
Στο δασάκι του χωριού στήνεται η κρεμάλα του Ιούδα. Στο ύψωμα, πάνω από το δημοτικό παρκινγκ, γίνεται η συγκλονιστική αναπαράσταση της σταύρωσης. Οι τρεις σταυροί με τους αντίστοιχους εφήβους, που αναπαριστούν τον Χριστό και τους ληστές, κρέμονται απ’ αυτούς. Από κάτω Ρωμαίοι στρατιώτες χλευάζουν. Είναι, ίσως, η πλέον δύσκολη αναπαράσταση, καθώς τα παιδιά που υποδύονται τον Χριστό και τους ληστές, πρέπει να μείνουν ακίνητα, χωρίς ρούχα πάνω στους σταυρούς, για αρκετή ώρα, παρά το κρύο. Εξίσου δύσκολη είναι και η αποκαθήλωση, όταν ο Ιησούς βρίσκεται στην αγκαλιά της Παναγίας.
Καθώς ο επιτάφιος πλησιάζει προς τον ναό γίνεται η τελευταία αναπαράσταση. Η ταφή. Εδώ για σκηνικό χρησιμοποιείται η είσοδος του κοινοτικού κτιρίου.
Οι εκδηλώσεις στη Μάρπησσα δεν τελειώνουν, όμως, τη Μεγάλη Παρασκευή. Συνεχίζονται μετά τη δεύτερη Ανάσταση, με την αναπαράσταση της Ανάστασης του Χριστού και το κάψιμο του Ιούδα στους Μύλους του Χωριού. Ανήμερα το Πάσχα, όλο το χωριό και οι επισκέπτες γιορτάζουν στο γήπεδο, προσφέροντας ψητό αρνί, αυγά, παριανή γραβιέρα και ντόπιο κρασί.
Τέλος, εκτός από τη Μάρπησσα, αναπαραστάσεις γίνονται στα διπλανά χωριά Πρόδρομος και Μάρμαρα, αλλά και στις Λεύκες και το Άσπρο Χωριό.
Από το 2009 το Περιβαλλοντικό και Πολιτιστικό Πάρκο Δήμου Πάρου, διοργανώνει το «Φεστιβάλ στο Πάρκο», ένα θερινό πρόγραμμα πολιτιστικών, αθλητικών και περιβαλλοντικών εκδηλώσεων στις εγκαταστάσεις του.
Το Φεστιβάλ έχει διάρκεια από τον Ιούνιο έως και τον Σεπτέμβριο, και φιλοξενεί τουλάχιστον είκοσι υψηλού επιπέδου εκδηλώσεις, στο υπαίθριο αμφιθέατρο «Αρχίλοχος», στο ανοιχτό «Cine Enastron», καθώς και στην ευρύτερη περιοχή του Πάρκου.
Η κυριότερη υποδομή του Φεστιβάλ στο Πάρκο είναι το υπαίθριο αμφιθέατρο «Αρχίλοχος», ένα ανοιχτό θέατρο 700 θέσεων. Το θέατρο, με την άριστη ακουστική και την αύρα αρχαίου θεάτρου, προσφέρει εξαιρετική θέα στον κόλπο της Νάουσας και την ανατολή του φεγγαριού, δίνοντας την ευκαιρία στους επισκέπτες να χαλαρώσουν και να αφεθούν στους ήχους και τις εικόνες των εκδηλώσεων. Στο θέατρο δόθηκε το όνομα του μεγάλου Παριανού ποιητή της αρχαιότητας Αρχίλοχου, με εικαστικό έργο για την ποίησή του που ενσωματώθηκε στον τοίχο του θεάτρου.
Η επιτροπή προγραμματισμού του Φεστιβάλ μεριμνά ιδιαίτερα ώστε να διασφαλιστεί ότι κάθε χρόνο υπάρχει κάτι για όλους, μικρούς και μεγάλους.
Οι Διαδρομές στη Μάρπησσα είναι ένα τριήμερο, βιωματικό, πολιτιστικό φεστιβάλ στη Μάρπησσα της Πάρου, που διοργανώνεται στα τέλη Αυγούστου κάθε χρόνο..
Τo φεστιβάλ έχει ως κεντρική ιδέα τη δημιουργία θεματικών διαδρομών μέσα στον παραδοσιακό οικισμό της Μάρπησσας, πάνω στις οποίες αναπτύσσονται οι δράσεις του τριημέρου.
Είναι σχεδιασμένο γύρω από τη βιωματική προσέγγιση των δραστηριοτήτων, ώστε ο καθένας να έχει ενεργό ρόλο στα δρώμενα. Οι «Διαδρομές στη Μάρπησσα» γεννήθηκαν από το όραμα μιας ομάδας εθελοντών διαφόρων ηλικιών και ειδικοτήτων, που με κοινή συνισταμένη την αγάπη τους για αυτόν τον τόπο και τη διάθεση για προσφορά, επιδιώκουν να αναδείξουν τον αυθεντικό χαρακτήρα του χωριού και των κατοίκων του. Η πρωτοβουλία μας έχει στόχο να ενθαρρύνει την ομαδικότητα και τη δράση των κατοίκων και των επισκεπτών, να βελτιώσει τις κοινωνικές σχέσεις και να αναπτύξει τη δημιουργικότητα των συμμετεχόντων.
Η ομάδα διοργάνωσης αποτελείται από 50 περίπου εθελοντές διαφόρων ηλικιών και ειδικοτήτων: Αρχιτέκτονες, γραφίστες, παιδαγωγοί, φιλόλογοι – μεταφραστές, μουσικοί, καλλιτέχνες, υπεύθυνοι δημοσίων σχέσεων, προγραμματιστές.
Ο προοδευτικός Σύλλογος Λευκιανών Πάρου ιδρύθηκε το 1925.Από τότε μέχρι σήμερα, δραστηριοποιείται έντονα στην περιοχή των Λευκών και ευρύτερα της Πάρου. Σε συνεργασία και με τον Πολιτιστικό Σύλλογο ΜΕΕΑΣ ΥΡΙΑ Λευκών Πάρου διοργανώνουν κάθε χρόνο πλήθος εκδηλώσεων κυρίως τους θερινούς μήνες, προς τέρψη των επισκεπτών και των μόνιμων κατοίκων του νησιού.
Κάθε χρόνο, οργανώνονται σημαντικές ομιλίες και σεμινάρια, παρουσιάσεις βιβλίων, συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις, ενώ το 2013, οργάνωσαν για πρώτη φορά το 1ο Φεστιβάλ Τοπικών Προϊόντων Πάρου, με αφιέρωμα στο ψωμί, κάτω από τον διακριτικό τίτλο: “Ο ΑΡΤΟΣ Ο ΕΠΙΟΥΣΙΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥ”, στην κεντρική πλατεία της Παροικιάς.
Όλοι μαζί, συνδράμουν στην παραδοσιακή γιορτή του Καράβολα, που γίνεται στις Λεύκες. Οι επισκέπτες μπορούν να διασκεδάσουν με μουσική και χορό, να απολαύσουν κρασί και σούμα και βέβαια να δοκιμάσουν τους εξαιρετικούς καραβόλους, τη σκορδαλιά και τα ρεβίθια φούρνου που έχουν την τιμητική τους.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Προδρόμου «Σκόπας ο Πάριος», συμβάλει ενεργά στη διατήρηση των τοπικών εθίμων. Τα περισσότερα απ’ αυτά είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη θρησκευτική μας παράδοση αλλά και με τις επετείους ιστορικών γεγονότων Έτσι, παράλληλα με τη κατάνυξη στις θρησκευτικές μας εορτές, στήνονται επιτυχημένα νησιώτικα γλέντια, με χαρά, μουσική και φαγητό. Επίσης, την 25η Μαρτίου, αναβιώνει το έθιμο της λαμπαδηφορίας στη μνήμη των ηρώων του 1821. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Προδρόμου, λειτουργεί τμήματα παραδοσιακών χορών, για όλες τις ηλικίες και συμμετέχει ενεργά στους θρησκευτικούς εορτασμούς σε όλο το νησί, δίνει δε, τη δυνατότητα, μέσα από σειρά μαθημάτων, στους ενδιαφερόμενους, να μάθουν και να εξελιχτούν στην τέχνη του πλεξίματος και του ραψίματος. Τέλος, παρέχει τη δυνατότητα ένταξης των νέων (από 6 ετών και πάνω) στη δύναμη του 1ου συστήματος Ναυτοπροσκόπων Πάρου.
Είναι ένας από τους παλιούς συλλόγους του νησιού, (έτος ίδρυσης 1979) και σε συνεργασία με την Τοπική Κοινότητα της Μάρπησσας έχει να επιδείξει μεγάλη δράση στη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Από τις πιο δραστήριες ομάδες, κινητοποιεί όλους τους μηχανισμούς στους οποίους έχει πρόσβαση για το καλό της τοπικής κοινωνίας. Διοργανώνει ομιλίες και σεμινάρια με ποικίλη θεματολογία, παίρνει μέρος σε εθελοντικές δράσεις οικολογικού χαρακτήρα (καθαρισμοί ακτών) ενώ καταφέρνει κι οργανώνει όλους τους πολίτες στις δράσεις της. Δεν εφησυχάζει και λειτουργεί για το κοινό καλό όχι μόνο σε πολιτιστικά δρώμενα αλλά και σε ουσιώδη, καθημερινά θέματα που αφορούν την κοινωνία.
Με ενεργές θεατρικές ομάδες, ομάδες χορού και χορωδίας, τμήματα γυμναστικής προσπαθεί να δραστηριοποιήσει και να μεταδώσει την ενεργητικότητά της. Οργανώνει εκδρομές εντός και εκτός του νησιού, επισκέψεις σε μουσεία και βέβαια αθλητικούς αγώνες, παζάρια, χοροεσπερίδες, εορτασμούς, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις κ.α.
Δίνει διέξοδο στις καλλιτεχνικές ανησυχίες των πολιτών της Μάρπησσας και των γύρω περιοχών, που δείχνουν να απολαμβάνουν την εμπλοκή τους στη τόσο δραστήρια παρέα.
Ο Σύλλογος έχει αναπτύξει έντονη δραστηριότητα με σκοπό να διασωθούν και να διαδοθούν τα ήθη και τα έθιμα του τόπου μέσα από πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Στο ενεργητικό του παρουσιάζει εκθέσεις φωτογραφίας και ζωγραφικής, διοργανώνει μαθήματα χορού, μουσικής, ζωγραφικής, προβολές ταινιών, εκθέσεις βιβλίων, θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες και ενημερωτικές ομιλίες.
Σε συνεργασία με το Δήμο και με άλλους Πολιτιστικούς Συλλόγους του νησιού, αναδεικνύει ήθη και έθιμα και τα καθιστά θεσμό για το νησί.
Ενδεικτικά αναφέρουμε τη γιορτή του Άι Γιαννιού του Κλείδωνα, στις 23 Ιουνίου, που γιορτάζεται στο γραφικό λιμανάκι της Αλυκής. Παρουσιάζονται δραματοποιημένα τα έθιμα της «Κατοπτρομαντείας» και του «Αμίλητου νερού», ενώ οι χορευτικές ομάδες παρουσιάζουν παραδοσιακούς χορούς. Στη συνέχεια οι βαρκάρηδες με αναμμένες δάδες και φωτοβολίδες, καταλήγουν στην παραλία όπου ανάβουν τη φωτιά όπου θα καούν τα μαγιάτικα στεφάνια. Μουσική, χορός, σούμα και μεζεδάκια για τους παρεβρισκόμενους. Στις 6 Αυγούστου, στην παραλία της Αλυκής, τελείται η «γιορτή του ψαριού», με ψάρι, κρασί , μουσική και παραδοσιακούς χορούς. Ένα πανηγύρι λίγο πριν τον 15Αύγουστο. Στις 14 Σεπτεμβρίου, ημέρα της «Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού», στην Αγκαιριά, στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου, μετά τη Θεία Λειτουργία, ο Σύλλογος προσφέρει ρεβιθάδα και κρασί στον κόσμο, ενώ η εκκλησία προσφέρει παξιμαδοκουλούρα και σταφύλι . Το βράδυ ο εορτασμός μεταφέρεται στο λιμανάκι της Αλυκής, όπου μουσικοχορευτικά συγκροτήματα δίνουν πανηγυρικό ύφος.
Ένα πραγματικό ταξίδι στον χρόνο, υλοποίησε ο Σύλλογος Γυναικών Μάρπησσας σε συνεργασία με την κοινότητα Μάρπησσας. Στο κέντρο της πόλης, σε ένα αναπαλαιωμένο, πέτρινο κτίριο, στην πλατεία του Αγίου Νικολάου, αναπαρίσταται με πιστότητα, ένα τυπικό παριανό σπίτι, με όλους, τους χώρους του… όπως παλιά. Χώρος υποδοχής, εργαστήριο, κουζίνα, αποθήκη, τουαλέτα καθώς κι ένα κουρείο δίπλα στην είσοδό του. Όλα τα αντικείμενα που εκτίθενται αποτελούν δωρεές Μαρπησσαίων και είναι παλιά, παραδοσιακά, αυθεντικά είδη καθημερινής χρήσης. Έπιπλα, αργαλειός, σκέυη κ. αλ. . Ένα έργο, κληρονομιά για τις επόμενες γενιές. Το Λαογραφικό Μουσείο Μάρπησσας λειτουργεί όλο τον χρόνο.
Πληροφορίες στο 22840-41217.
Μάρμαρα - Μώλος - Φανάρι – Καλόγερας
Εύκολη πεζοπορική διαδρομή, στον κάμπο από τα Μάρμαρα, μέχρι την παραλία του Μώλου και από εκεί, πάνω από την αμμουδιά, στην παραλία του Καλόγερου.
Θα κινηθείτε μέσα από μικρά και μεγαλύτερα μονοπάτια και χωμάτινους δρόμους, αριστερά από τον αμαξωτό. Βγαίνετε από το χωριό από το αριστερό καλντερίμι και στη διασταύρωση κάνετε δεξιά. Η διαδρομή είναι όμορφη, μέσα από καλλιέργειες και δέντρα. Στο τέρμα του μονοπατιού, μετά από 600 μέτρα, στρίβετε αριστερά και, μετά από 200 μέτρα, ξανά κλειστά δεξιά. Έτσι, μπαίνετε στην ευθεία για την παραλία του Μώλου.
Μόλις φτάσετε στη θάλασσα, κινείστε δεξιά προς τον Καλόγερο, μέσω του χωματόδρομου πάνω από την άμμο. Με το λιμανάκι μπροστά στα πόδια σας, θα κάνετε δεξιά και θα ακολουθήσετε την ανηφόρα που θα σας βγάλει στην παραλία του Καλόγερου, πίσω από το υψωματάκι. Εναλλακτικά, στα μισά του σύντομου χωματόδρομου που σας φέρνει στην παραλία, μπορείτε να μπείτε αριστερά στο μονοπάτι και να φτάσετε ως την άκρη του ακρωτηρίου, για να θαυμάσετε τη θέα και την αγριάδα του τοπίου, καθώς και τη θέα του Κέφαλου.
Διαδρομή χιλ. 3.5, 45 λεπτά
Είναι το πιο παλιό και κλασικό, για τους λάτρεις της πεζοπορίας, μονοπάτι του νησιού και ενώνει τις Λεύκες με τον Πρόδρομο. Για να το ανακαλύψετε, θα αναζητήσετε το παλιό καφενείο του Λουκή, στις Λεύκες. Εκεί είναι η αφετηρία του. Είναι ένα μονοπάτι 3,5 χιλιομέτρων, στρωμένο με πλάκες και παριανό μάρμαρο, που η ιστορία του χάνεται στους βυζαντινούς χρόνους (1000 μ.Χ.).
Η διαδρομή είναι, γενικά, κατηφορική, εκτός από 150 με 200 μέτρα, διαρκεί, περίπου 45 λεπτά και είναι ιδανική και για ποδήλατο βουνού.
Στα πρώτα μέτρα ανηφορίζετε για την πλαγιά μιας ράχης, ανάμεσα σε καλλιέργειες, χαμηλή βλάστηση και λίγα δέντρα. Είστε πάνω από μια ρεματιά και περπατάτε παράλληλα με τον ασφάλτινο δρόμο. Στο βάθος διακρίνετε τη θάλασσα, τις δυτικές ακτές της Νάξου και τα βουνά της Ικαρίας. Κατηφορίζετε στη χαράδρα πριν το επόμενο ύψωμα και μετά από 200 ανηφορικά μέτρα, βγαίνετε πιο ανοικτά, σε σημείο που η θέα σας προς τη Νάξο δεν περιορίζεται από τίποτα. Από εδώ και στο εξής η πεζοπορία σας γίνεται σε κατωφέρεια, μέχρι και τον Πρόδρομο, έχοντας στα αριστερά σας την παραλία του Μώλου με τους δύο λόφους, τον Κέφαλο και τον Αντικέφαλο στα δεξιά και τα αριστερά της, αντίστοιχα.
Προτάσεις
Γιορτινά στην Παροικιά
Εκδρομή στην Πάρο, μόνο με το ποδήλατό σας
Ένα καλοκαίρι στην καρδιά του χειμώνα
Θεοφάνεια στην Πάρο
Απόκριες στη Νάουσα
3ήμερο στην Πάρο, μέσα στο χειμώνα
